Για πάντα

του Roland Schimmelpfennig

Ο συγγραφέας

O Roland Schimmelpfennig γεννήθηκε στο Γκέτινγκεν και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στην Κωνσταντινούπολη. Το 1990 σπούδασε σκηνοθεσία στην Otto-Falkenberg-Schule στο Μόναχο. Μετά την αποφοίτησή του έγινε βοηθός σκηνοθέτη, και αργότερα συνεργάστηκε με το θέατρο του Μονάχου kammerspielen . Εργάστηκε επίσης στο θέατρο Schaubühne, του Βερολίνου, Burgtheater της Βιέννης και στο Volksbühne του Βερολίνου. Σήμερα είναι ένας από τους σημαντικότερους συγγραφείς της νεότερης γενιάς της Γερμανίας και τα έργα του παίζονται σε περισσότερες από 40 χώρες. Έχει βραβευτεί πολλές φορές από το 1999 ως και σήμερα για το συγγραφικό του έργο. Έχουμε ήδη παρακολουθήσει το έργο του «Χρυσός Δράκος» στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Κατερίνας Ευαγγελάτου ενώ στη χώρα μας έχουν παιχτεί επίσης τα έργα του «Push up», «Αραβική νύχτα», και το «Για πάντα» με τον τίτλο «Γυναίκα απ’ τα παλιά», σε ακριβή μετάφραση του γερμανικού τίτλου που είναι «Die Frau Von Fruher». Ο Γερμανός συγγραφέας χαρακτηρίζεται από ιδιαιτερότητες οι οποίες για να αναδειχτούν, απαιτούν και συγκεκριμένη σκηνοθετική γραμμή και τις ανάλογες υποκριτικές δεινότητες. Στο έργο του «Για Πάντα» το θέμα αφορά τις ερωτικές σχέσεις σε αντιπαράθεση με την έννοια και την αντίληψη του χρόνου. Δεν υπάρχουν εδώ πολιτικές αιχμές αλλά μια έντονη αίσθηση του μετέωρου υπαρξιακού ερωτήματος που αφορά την φύση της ανθρώπινης αγάπης, τον τρόπο που λεηλατείται ή φορτίζεται απ’ το χρόνο και τις διαφορετικές παραμέτρους που ορίζουν οι περιστάσεις οδηγώντας σε επώδυνες αναμετρήσεις, σε βασανιστικά διλλήματα και σε ακραίες πράξεις οδύνης.

Το έργο
Στο διαμέρισμα του Φρανκ και της Κλαούντια υπάρχει μια κατάσταση μετακόμισης. Τα πάντα είναι σε εκκρεμότητα καθώς τα αντικείμενα και τα έπιπλα του σπιτιού έχουν ήδη πακεταριστεί ή πρόκειται να πακεταριστούν σύντομα. Όμως κι ενώ ήδη απώλειες και κέρδη ζυγίζονται στη ζυγαριά της αποχώρησης καθώς οι μάρτυρες-αντικείμενα των κοινών στιγμών του ζευγαριού έχουν εξαφανιστεί από τις συνηθισμένες θέσεις τους κι έχουν στερηθεί την οικεία όψη τους, μια ακόμα εκκρεμότητα προκύπτει η οποία για να τεθεί περίμενε εικοσιτέσσερα χρόνια. Η Ρόμυ, η Ρόμυ Βονγκτλάντερ που υπήρξε η νεαρή ερωμένη του Φρανκ, έρχεται να διεκδικήσει την αγάπη που της είχε υποσχεθεί τότε και που επρόκειτο να ισχύσει για πάντα. Η μετάθεση της υπόσχεσης στο χρόνο δημιουργεί αναταράξεις. Ακόμα κι όταν ο Φρανκ αφυπνίζει την κοιμισμένη του μνήμη κι αναθυμάται την αγαπημένη του «τότε», ανάμεσα στο ζεύγος του παρελθόντος υπάρχουν οι στιγμές που μεσολάβησαν, οι χρονικοί όγκοι που δημιούργησαν τα νέα δεδομένα. Μετά από δεκαεννέα χρόνια γάμου με την Κλαούντια και έχοντας αποκτήσει ένα γιο, τον Άντι, ο άντρας που έδωσε εκείνη την υπόσχεση μοιάζει να μην υπάρχει πια κι ο άντρας που πήρε τη θέση του πρέπει να επαναπροσδιορίσει όχι μόνο τους όρους του παρελθόντος αλλά κι εκείνους του παρόντος. Την ίδια στιγμή ο Άντι σε αναλογία αλλά και σε αντιπαράθεση με τον γεννήτορά του, αποχαιρετά κι αυτός την αγαπημένη του Τίνα αγαπώντας την αλλά μη θέλοντας να την ξαναδεί. Επιθυμεί να ζήσει το παρόν και το μέλλον, ερήμην του παρελθόντος αλλά αποφεύγει να δώσει την υπόσχεση που ήδη ξέρει πως δεν θα τηρήσει. Η σχέση ανάμεσα στο ζευγάρι των παντρεμένων αποδεικνύεται μέσα από την παρεμβολή της γυναίκας από το παρελθόν, εύθραυστη αλλά και βασανιστικά παρούσα, ευμετάβολη αλλά και απαιτητική. Οι όγκοι του χρόνου, καθώς οι δράσεις ανακόπτονται για να επανατοποθετηθούν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, συμπυκνώνονται και λειτουργούν άλλοτε καταιγιστικά κι άλλοτε ληθαργικά, εξαναγκάζοντας τους ήρωες να έρθουν αντιμέτωποι με τις διαφορετικές περιόδους της ζωής τους, με τις διαφορετικές στιγμές της ίδιας της μέρας, με τα πολλαπλά είδωλα του εαυτού τους στο κάτοπτρο του ρέοντος χρόνου, είδωλα που υπήρξαν σώματα και που θεμέλιωσαν φθαρτά δεδομένα. Η Ρόμι δεν φεύγει, διεκδικεί την παρουσία της και στο παρόν όπως και στο παρελθόν, επιχειρεί να εγκατασταθεί στη ζωή του Φρανκ με οποιοδήποτε τρόπο, δημιουργεί ένα νέο πεπρωμένο για λογαριασμό του κι ερήμην του σχεδόν, στο οποίο η παρουσία της θα είναι με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, καθοριστική. Οι όγκοι του χρόνου μεταποιούνται σε συμπυκνωμένες δυναμικές ζωής κι η εύθραυστη υπόστασή τους επισύρει τραγικές συνέπειες. Η «ύβρις» είναι η παραβίαση μιας παλιάς υπόσχεσης ή η αναίρεσή της μέσα από τα 24 χρόνια που μεσολάβησαν; Είναι ο χρόνος που διευθέτησε αλλιώς το παρόν ή η ίδια η ευμετάβολη ανθρώπινη φύση; Μικροί όγκοι χρόνου φορτισμένοι με δράση έρχονται να αντιπαρατεθούν σε μεγάλους όγκους χρόνου που φέρουν το δικό τους φορτίο, ανάλαφρο ή βαρύ, επιθυμητό αλλά και απεχθές. Η επιθυμία του Φρανκ έχει αναζωπυρωθεί αποδεικνύοντας στη Ρόμυ πως εκείνο το οποίο φαινόταν πως σκότωσε ο χρόνος ήταν και είναι ακόμα ζωντανό. Άρα ο υπαίτιος δεν ακύρωσε την υπόσχεση εξ αιτίας της φθοράς της επιθυμίας αλλά εξ αιτίας της προσήλωσής του στις προσφορές του επόμενου παρόντος, εξ αιτίας της ληθαργικής παράδοσής του στις περιστάσεις. Εκεί που η γυναίκα αγάπησε έναν άντρα για να βρει τον εαυτό της, ο άντρας εγκατέλειψε την αγάπη για να ακυρώσει τον δικό του εαυτό αφήνοντάς τον απροστάτευτο στην λεηλασία του τυχαίου και στην ευκολία του επίκαιρου. Η Ρόμυ θα ισοφαρίσει τα 24 χρόνια αναμονής της με πράξεις που θα ρημάξουν την ζωή του Φρανκ ερημώνοντάς τον από την αγάπη που κατέκτησε και επανατοποθετώντας τον, γυμνό στη στιγμή που έδωσε την υπόσχεση. Όμως δεν είναι ο ίδιος Φρανκ, είναι πια το θύμα μιας τραγωδίας κι οι πράξεις της Ρόμυ δεν επαναφέρουν τη στιγμή του παρελθόντος, απλά ορίζουν την στιγμή του παρόντος, σαν μια στιγμή εξ ίσου καταλυτική ή και ακόμα καταλυτικότερη μέσα από τις βαριές για εκείνον απώλειες που επαναπροσδιορίζουν τρομακτικά το μέλλον του. Η Ρόμυ τότε σκοτώνει το παρελθόν του Φρανκ, σκοτώνει τη γυναίκα και το παιδί του, σκοτώνει ότι αυτός έχει βιώσει και γεννήσει εις βάρος της υπόσχεσης που της έδωσε. Κι ενώ η αγάπη αποδείχτηκε φθαρτή, η απώλεια θα είναι «Για πάντα».

Η παράσταση

Μέσα από το ενδιαφέρον δραματουργικά, σκηνοθετικό εύρημα των πορτών που ανοιγοκλείνουν μοιάζοντας ταυτόχρονα με εισόδους και εξόδους αλλά και με πόρτες «ντουλαπιών» στα οποία φυλάσσονται ζωντανές παρουσίες ερήμην του χρόνου, έχει στηθεί ένα συμπαγές δράμα το οποίο διευθετεί τους όρους του παρόντος και του παρελθόντος αλλά και του μέλλοντος μέσα από τις διαρκείς μετακινήσεις στο χρόνο οι οποίες ορίζονται με ιδιόρρυθμα πιόνια, μετακινούμενα σε φωτεινά τετράγωνα (;) μιας παράξενης συσκευής. Μια σειρά άλλων ευρημάτων φωτιστικών, ενδυματολογικών και ερμηνευτικών οριοθετούν ή υποδεικνύουν διακριτικά και τις επιδράσεις του χρόνου που ευέλικτα μετακινείται στο χώρο χάνοντας την γραμμική του φύση αλλά και τις συναισθηματικές και ψυχικές μεταβολές των ηρώων οι οποίοι έκθετοι στον ίδιο το χρόνο και στις επιπτώσεις του, έκθετοι εξ ίσου και στην φύση τους, αποκαλύπτονται μέσα από τις πολλαπλές εκφάνσεις των σταθερών ή άλλοτε μεταβλητών κι αλληλοσυγκρουόμενων επιθυμιών τους. Μια πιο έντεχνη αντιπαράθεση των ρυθμών θα μπορούσε ίσως να ενισχύσει ακόμα περισσότερο το καλά οργανωμένο αποτέλεσμα. Οι ηθοποιοί ανταπεξέρχονται στους ρόλους τους με συνέπεια, χωρίς όμως να αναδεικνύουν στην εντέλεια τις λεπτές αποχρώσεις των πολλαπλών εκφάνσεων των ηρώων που υποδύονται.

Μια επιτυχημένη παράσταση από τη Θεσσαλονίκη και το πάντα ελπιδοφόρο «Μικρό Θέατρο», σ’ έναν νέο, ενδιαφέροντα Αθηναϊκό πολυχώρο, ευγενούς αισθητικής.

Μετάφραση: Αθηνά Παραπονιάρη

Σκηνοθεσία: Εύη Δημητροπούλου

Σκηνικά: Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα-Ράνια Υφαντίδου

Κοστούμια: Νεφέλη Μυρτίδη

Μουσική Επιμέλεια: Κοσμάς Εφραιμίδης

Κινησιολογία: Ιωάννα Μήτσικα

Φωτισμοί: Δήμητρα Αλουτζανίδου-Ελίζα Αλεξανδροπούλου

Βοηθός σκηνοθέτη: Κατερίνα Ανδρεανάκη

Οργάνωση Παραγωγής: Ελισάβετ Σταυρίδου

Παίζουν:

Φρανκ: Βαγγέλης Ζλατίντσης

Κλαούντια: Ελισάβετ Σταυρίδου

Ρόμυ: Εύα Νέδου

Τίνα: Λίζα Νεοχωρίτη

Άντι: Αλέξανδρος Ζαφειριάδης

Στο@Ρουφ -χώρος πολιτισμού

www.sto-rouf.gr
Κωνσταντινουπόλεως 10 και Ανδρονίκου 18

Έξοδος Κων/πολεως, μετρό Κεραμεικός

Τηλ. 2103837191

Μέχρι 6 Ιανουαρίου

(παραστάσεις καθημερινά, εκτός Τετάρτης)
ώρα έναρξης: 21.30
Τιμές εισιτηρίων:15 ευρώ /Φοιτητικό 10 ευρώ
Κάρτα Νέων 9 ευρώ