Αόρατο τσίρκο

Από τους Βικτόρια Τσάπλιν και Ζαν Μπατίστ Τιερέ

Είχα δει για πρώτη φορά την εύθραυστη, μικροκαμωμένη κι αιθέρια Βικτώρια, το κορίτσι λάστιχο όπως την αποκαλούσαν και τον σαγηνευτικό, γεμάτο χιούμορ Ζαν Μπατίστ στο σώου τους στο Λονδίνο πριν από είκοσι περίπου χρόνια. Δυναμικοί και γεμάτοι ενέργεια γέμισαν την μεγάλη σκηνή με την παρουσία τους προκαλώντας την αίσθηση ενός υπερθεάματος με την αέναη κίνησή τους και τις πνευματώδεις, σουρεαλιστικές ανατροπές των εικόνων τους. Με μια φίνα αισθητική που διέθετε έντονα και τα βικτωριανά στοιχεία και τον οξύ σαρκασμό των Μόντι Πάιθον και το διεισδυτικό βρετανικό χιούμορ και γαλλική φινέτσα και την μαγεία της ζωντανής μεταμόρφωσης και τον παράδοξο εξωτισμό.

Μετά την παράσταση, πίνοντας ένα ποτό μαζί τους, τους προτείναμε να σκεφτούν την εκδοχή να φέρουν την παράσταση τους στην Ελλάδα, κάτι που τότε φαινόταν απραγματοποίητο λόγω κόστους αλλά το ενέταξαν στα προσεχή σχέδια τους αφού γοητεύτηκαν από την ιδέα της μετάγγισης ενός τέτοιου θεάματος στη χώρα των αρχαίων μύθων. Παρέλειψα να τους πω πως η σύγχρονη Αθήνα καμία σχέση δεν είχε με τους αρχαίους μύθους της και αποχωριστήκαμε με μια υπόσχεση: Αν όλα πάνε καλά μια μέρα θα έρθουν και στην Ελλάδα…

Και ήρθαν τελικά. Στο Ελληνικό φεστιβάλ πρώτα και μετά στο Παλλάς. Μάλιστα κατάφερα να ξαναδώ την παράσταση που θυμόμουν από τις φωτεινές μέρες στο χριστουγεννιάτικο Λονδίνο, μέσα στην γενική κατήφεια και την μελαγχολία της φθινοπωρινής Αθήνας εν μέσω κρίσης. Από το Mermaid στο Παλλάς. Ήταν το ίδιο και ταυτόχρονα πολύ διαφορετικό. Τα είκοσι χρόνια είχαν αφήσει την σφραγίδα τους. Η Βικτώρια εξήντα πέντε χρονών αλλά ακαταμάχητη ακόμα κι ο αειθαλής σύντροφός της στη σκηνή και στη ζωή, στα εβδομήντα εννιά του, έχουν αποκτήσει μια βαθύτητα στις εκφράσεις, μια γλυκόπικρη μελαγχολία, έναν σαρκασμό που ορίζεται από τον ίδιο το σχολιασμό της «εικόνας» τους, ένα χιούμορ ακόμα πιο παιδικό αλλά και πολύ πιο ώριμο ταυτόχρονα.

Οι μαγικές μεταμορφώσεις, τα παραδοσιακά ταχυδακτυλουργικά κόλπα, τα πρωτότυπα ακροβατικά, τα χρώματα και τα σχέδια στα κοστούμια και τα αξεσουάρ, οι αλλόκοτες μουσικές και ήχοι, τα ιδιόρρυθμα φανταστικά ζώα, οι μυστήριες πάπιες, οι λαγοί που αλλάζουν μέγεθος κι οι εμπνεύσεις μέσα από τα επαναλαμβανόμενα, διαρκώς εξελισσόμενα μοτίβα, λειτουργούν μέσα σε μια ατμόσφαιρα αισθαντική και βαθιά νοσταλγική. Ένας αόρατος κύκλος ενώνει την παιδική αθωότητα με την βαθύτητα του ώριμου σχολιασμού και την χιουμοριστική διάθεση με την ειρωνική ανατροπή.

Ο χρόνος κύλησε διεισδύοντας στο αόρατο τσίρκο, λειαίνοντας τις αιχμές και υπονομεύοντας τους πρόσκαιρους εντυπωσιασμούς, επιτείνοντας την παρουσία εκείνων τα οποία δεν μπορούμε να δούμε, μετατρέποντας το πυροτέχνημα σε φωτιά που ανάβει και σβήνει μ’ ορισμένα μέτρα. Τα παιδιά που παρακολούθησαν την παράσταση στην Αθήνα, ενθουσιάστηκαν από το σώου κάτι που επιβεβαιώνει με ακόμα μεγαλύτερη σιγουριά την εξαιρετική του ποιότητα.

Ο Μπατίστ ηθοποιός, τραγουδιστής και περφόρμερ για δεκατέσσερα χρόνια, συνεργάστηκε με αξιόλογους σκηνοθέτες μεταξύ των οποίων και με τον γνωστό σε μας Πήτερ Μπρουκ το 1963 σ’ ένα έργο του Τζων Άρντεν, έπαιξε στον κινηματογράφο, δημιούργησε το νέο τσίρκο το 1971 και ίδρυσε μαζί με την κόρη του Τσάπλιν και εγγονή του Ευγένιου ο Νηλ, την Βικτώρια, ένα φανταστικό τσίρκο που κατέληξε λίγο μετά, και συγκεκριμένα το 1990, το μέχρι σήμερα αειθαλές, «Αόρατο τσίρκο». Ο γοητευτικός Γάλλος γαμπρός που έφερε στον Τσάπλιν, η κορούλα του και τον οποίο δεν ήθελε να αποδεχτεί γιατί ήταν «κλόουν» και είχε μεγάλη διαφορά ηλικίας με την Βικτώρια, αποδείχτηκε άξιος συνεχιστής του, στην δημιουργία ενός κόσμου μαγείας. Άλλωστε κι ο ίδιος ο Τσάπλιν που γεννήθηκε στο μιούζικ χωλ, ερωτεύτηκε την Όνα, την μητέρα της Βικτώριας και κόρη του Ο Νηλ, όταν εκείνη ήταν μόνο δεκαοκτώ ετών ενώ αυτός είχε κλείσει τα πενήντα-τέσσερα.

Ίσως οι «κυκλικές» πορείες μας να μην τμηθούν για τρίτη φορά με τους δύο υπέροχους αυτούς δημιουργούς αλλά εύχομαι ολόψυχα στο ζευγάρι των δημιουργών και γονιών δύο παιδιών, να συνεχίσουν να ταξιδεύουν σ’ όλο τον κόσμο με το μαγικό τσίρκο τους προφέροντας στους θεατές τους την μοναδική απόλαυση μιας περφόρμανς στην οποία όλα όσα δεν φαίνονται είναι με κάποιο τρόπο ορατά κι όλα όσα φαίνονται έχουν τις προεκτάσεις τους στο αόρατο.

Θέατρο Παλλάς

Βουκουρεστίου 5

Αθήνα

Τηλέφωνο: 210 3213100

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Οκτωβρίου: 20.30, Κυριακή 23 Οκτωβρίου: 17.30.

Διάρκεια παράστασης: 120 λεπτά (με διάλειμμα).

Οι παραστάσεις έχουν ολοκληρωθεί